Rydych chi yn:  >   >   > 
English

Casgliadau'r diwydiannau trymion

Curadur: Robert Protheroe Jones BSc

Sicrhaodd diwydiannau arbennig Cymru - glo, haearn, dur, tunplat, mwyngloddio a mwyndoddi metelau anfferus, a chloddio llechi - amlygrwydd rhyngwladol i'r wlad yn ystod y bedwaredd ganrif ar bymtheg a blynyddoedd cynnar yr ugeinfed ganrif. Roedd y diwydiannau hanesyddol ategol - y ffactrïoedd gwlân, ffowndrïau a gweithfeydd peirianyddol, chwareli cerrig, gweithfeydd briciau a theils, a'r gweithfeydd cynhyrchu cemegolion, yn bennaf - i gyd â chysylltiad agos â'r prif ddiwydiannau a'u cymunedau. Dehonglir y diwydiant glo, llechi a gwlân in situ yn Big Pit Amgueddfa Lofaol Cymru, Amgueddfa Lechi Cymru, ac Amgueddfa Wlân Cymru. Mae maint y gweithfeydd haearn, dur a thunplat a'r gweithfeydd mwyndoddi metelau anfferrus yn golygu na ellid eu troi'n amgueddfeydd ac felly dehonglir y diwydiannau hyn, ynghyd â'r diwydiannau ategol, drwy gyfrwng gwrthrychau bach, modelau, ffotograffau a defnydd archifol, ffilmiau a recordiau o dystiolaeth lafar hanesyddol. Roedd cysylltiad agos rhwng camlesi a thramffyrdd ceffyl Cymru a'r diwydiant haearn.

Casgliadau'r diwydiannau trymion

Roedd y newidiadau mawr a ddaeth i ran diwydiannau traddodiadol Cymru yn ystod y 1950au yn hwb sylweddol at greu'r Adran Ddiwydiant a ddaeth i fodolaeth mewn da bryd i gasglu defnydd yn ymwneud â'r diwydiant dur a thunplat, a oedd bryd hynny'n profi newidiadau ar raddfa fwy nag unrhyw ddiwydiant arall yng Nghymru. Yn ystod y 1960au tynnwyd lluniau o'r safleoedd mwyngloddio metel a mwyndoddi pwysicaf gan staff yr Adran a chasglwyd amrediad eang o wrthrychau wrth i gynlluniau adfer tir fynd rhagddynt, ac o ganlyniad llwyddwyd i lenwi nifer o fylchau yn y casgliadau. Oherwydd natur diwydiannau trymion, mae casglu ffotograffau hanesyddol yn hanfodol bwysig i'n dealltwriaeth o brofiadau'r gweithwyr.

Ymchwiliau diwydiannau metel Cymru