Tunplat Cymru

Staff: Robert Protheroe Jones

Dau lyfr blaenorol yn unig a gafwyd ar y diwydiant tinplat yng Nghymru (1957 a 1993), y ddau ar sail testun yn hytrach na lluniau. Bydd Tunplat Cymru yn ceisio cyfathrebu a disgrifio hanes y diwydiant ac egluro hanfodion technoleg a ddefnyddiwyd drwy gyfrwng lluniau, sydd llawer mwy hygyrch na disgrifiadau ar sail testun. Bydd yn cychwyn gyda datblygiad technoleg rholio a tunio Hanburys ym Mhontypŵl ar ddechrau'r ddeunawfed ganrif, ac olrhain twf y diwydiant yng Nghymru i oruchafiaeth rhyngwladol erbyn cychwyn y bedwaredd ganrif ar bymtheg, a gynhaliwyd am dros ganrif. Bydd yn pwysleisio cysylltiad agos y diwydiant gyda de orllewin Cymru, ac yn cloi gyda'r newid canol yr ugeinfed ganrif o rholio gyda llaw yn y broses melin bacio a tunio dip poeth, i rholio awtomatig mewn melinau stribedi parhaus a phrosesau tunio electrolytig.

Y canlyniad fydd gwaith poblogaidd yn gyffredinol debyg i Dur Cymru a Haearn Cymru gan gwblhau triawd. Ni chafwyd llyfrau lluniau ar y testun hwn, na llyfrau yn yr ystod pris hwn. Bydd yn ategu arddangosfeydd Amgueddfa Genedlaethaol y Glannau ar y testun hwn ac yn creu ymwybyddiaeth o, a mynediad at, casgliad ffotograffau yr Adran Ddiwydiant.