Amgueddfa Cymru

Ymfudiad Diwydiannol Cymru

Staff: Robert Protheroe Jones, David Jenkins, Siân Davies, Steph Mastoris, Kay Staffen, Andrew Deathe a Gethin Matthews (cynorthwyydd ymchwil dros dro)

Profodd Cymru gyfradd is o ymfudiad allanol yn y bedwaredd ganrif ar bymtheg na'r mwyafrif o wledydd Ewropeaidd. Roedd hyn yn sgil ei chyfoeth o fwynau a alluogodd dwf diwydiant ar raddfa fawr, a oedd yn ei dro yn llyncu'r boblogaeth wledig. Arweiniodd safle blaengar Cymru ym maes mwyngloddio a mwyndoddi at alwad o wledydd eraill am brofiad y glowyr, crefftwyr a rheolwyr. Er mai'r rhanbarth cynhyrchu glo, haearn a dur ym meysydd glo Pennsylvania-Ohio oedd cyrchfan unigol pwysicaf ymfudwyr diwydiannol Cymru, roeddent hefyd yn cael eu cyflogi yn y meysydd mwyngloddio a'r gweithfeydd mwyndoddi ledled y byd. Arweiniodd eu hymfudiad o ganol y bedwaredd ganrif ar bymtheg i'r Rhyfel Byd Cyntaf at drosglwyddo technoleg yn helaeth a llif dwy ffordd o ymfudwyr ac arian i ac o Gymru, oherwydd roedd rhai yn gweithio tramor dros dro ac eraill yn dychwelyd am amrywiol resymau. Mewn cydweithrediad gyda myfyriwr doethuriaeth ym Mhrifysgol Caerdydd a gyflogwyd fel ymchwilydd dros dro, mae staff curadurol wedi ymchwilio i dueddiadau ehangaf y mudiad hwn a manylder tri dwsin o astudiaethau achos i ystod eang o gyrchfannau ac yn cynrychioli holl brif ddiwydiannau Cymru.

Prif ganlyniad y gwaith hwn fydd arddangosfa i'w chynnal yn Amgueddfa Genedlaethol y Glannau o Fehefin i Fedi 2008 ac i deithio wedi hynny. Mae'r arddangosfa yn clymu gydag arddangosfeydd tymor hirach Amgueddfa Genedlaethol y Glannau ar fewnfudo ac allfudo, a fydd yn y pen draw yn cael eu hadnewyddu a'u hehangu drwy ddefnyddio'r ymchwil hwn.