Amgueddfa Cymru

Cadwraeth casgliadau daearegol

Amgueddfa Cymru yw un o'r prin amgueddfeydd yn Ewrop gydag arbenigedd mewn cadwraeth daearegol, ac mae wedi bod yn weithgar mewn hyfforddi a chynghori cadwriaethwyr mewn amgueddfeydd eraill. Mae'r ddysgyblaeth cadwraeth daearegol yn gymharol newydd. Gall deunyddiau daearegol ymddangos yn gryf ac yn wydn; ond mae nifer o ffactorau a all arwain at ddirywiad ffosiliau, mwynau a chreigiau, neu hyd yn oed eu dinistrio'n gyfan. Ffactorau amgylcheddol, gan gynnwys tymheredd a lleithder anaddas, golau a llygredd yw'r prif fygythiadau, ond gellir creu niwed hefyd gan storio a phecynnu gwael.

Mae nifer o greigiau, ffosiliau a mwynau yn sensitif i leithder cymharol (LlC) a gellir eu niweidio neu eu dinistrio os ydynt yn cael eu storio mewn amgylchedd anaddas. Gall LlC uchel fod yn broblem sylweddol ar gyfer deunydd daearegol oherwydd gall danio adweithion ocsideiddio megis dirywiad pyrit (ocsideiddio sylffid), toddiant, ac anffurfiad rhai deunyddiau drwy amsugno lleithder. Gall hefyd annog llwydni a phla pryfed, a all ddinistrio labeli a dogfennau eraill. Gall LlC isel iawn achosi ewlychiad rhai mwynau a lleihau sbesimenau sy'n sugno lleithder megis siâl ac asgwrn is-ffosil.

Mae dau broject ymchwil yn digwydd ar hyn o bryd i archwilio pam a sut mae deunydd daearegol yn dirywio. Bydd hyn yn ein cynorthwyo i gadw ein casgliadau yn well yn y dyfodol.