Amgueddfa Cymru

Hanes Daeareg

Mae gan yr Adran ddogfennau cofiannol a dogfennol hanesyddol pwysig yn perthyn i ddatblygiad cynnar y gwyddorau daearegol. Mae rhan sylweddol o'r casgliad yn cynnwys papurau Henry Thomas De la Beche (1796-1855). Daearegydd oedd De la Beche, a oedd yn weithgar yn ystod hanner cyntaf y 19eg ganrif pan oedd sylfeini'r gwyddor newydd o ddaeareg yn cael eu gosod. Yn dilyn daeareg yn y lle cyntaf fel hobi bonheddig, arweiniodd anawsterau ariannol at iddo weithio fel daearegydd ar gyfer yr Arolwg Ordnans. Arweiniodd hyn yn 1835 at sefydlu yr hyn a ddaeth yn Arolwg Daearegol Prydeinig, gyda de la Beche fel y Cyfarwyddwr cyntaf. Hefyd sefydlodd Amgueddfa Daeareg Economaidd (yn ddiweddarach yn Amgueddfa Ddaearegol, a bellach yn rhan o Amgueddfa Hanes Natur, Llundain),Ysgol Frenhinol Mwyngloddio, a'r Swyddfa Cofnodion Mwyngloddio. Mae gan yr Adran archif helaeth o bapurau de la Beche, yn cynnwys dros 2000 eitem o ohebiaeth, darluniau, llyfrau nodiadau a ffotograffau.

Mae gan yr Adran un o'r casgliadau mwyaf o fap daearegol enwog Cymru, Lloegr a rhan o'r Alban, gan William Smith. Mae ymchwil cyfredol yn ceisio cynhyrchu monograff o fapiau daearegol William Smith. Hefyd yn yr Adran mae gohebiaeth George Robert Vine, gwneuthurwr staes yn Sheffield a naturiaethwr amatur a oedd yn arbenigo mewn astudiaeth o ffosiliau bryosoaid a phlanhigion mesur glo.