Amgueddfa Cymru

Ffynhonnell a defnydd cerrig adeiladu ac addurniadol yng Nghymru

Staff: J.M. Horák (gyda J. Davies (CCW) ac A. Haycock)

Er bod carreg yn cael ei ddefnyddio yn helaeth fel deunydd adeiladu yn y gorffennol, golyga dulliau adeiladu newydd a mewnforio cerrig rhatach tramor nad yw cerrig brodorol yn cael eu defnyddio'n rheolaidd yng Nghymru heddiw. Mewn cydweithrediad gyda Fforwm Cerrig Cymru, rydym yn anelu at feithrin ymwybyddiaeth uwch o ddeunyddiau adeiladu a ddefnyddiwyd yn y groffennol a darparu gwybodaeth am ffynonellau cerrig sydd ar gael heddiw. Mae'n arbennig o bwysig cael carreg addas at ddibenion cadwraeth, neu lle bo angen i adeilad newydd uno'n sensitif gyda phensaerniaeth gynhenid sydd eisoes yn bodoli. Bydd y project yn canolbwyntio ar ddatblygu bas data i gydlynu gwybodaeth gyfredol, datblygu llyfrgell cerrig er mwyn caniatáu cymharu samplau cerrig, ac astudiaethau achos cefnogol yn y defnydd o gerrig adeiladu.

Ymysg y gwaith cyfredol mae samplo creigiau yn systematig o chwareli cerrig adeiladu yng nghreigiau Palalosöig a Mesosöig De Cymru. Bydd hyn yn cael ei ehangu mewn camau'r project yn y dyfodol er mwyn cynnwys litholegau ledled Cymru. Y nod yw adeiladu bas data arlein o ddata a delweddau i hwyluso cymhariaeth gwahanol gerrig adeiladu, gydag enghreifftiau wedi'u dogfennu o'u defnydd.