Rydych chi yn:  >   >   >   > 
English

Prosesau metamorffig rhanbarthol

Mae metamorffeg yn adlewyrchu newidiadau mwynolegol wedi'u gosod ar greigiau gwaddodol neu danllyd o ganlyniad i gynydd tymheredd neu bwysedd. Gall hyn ddeillio o nifer o ffactorau, megis effeithiau mewnwthiad corff magma poeth ar lefel uchel yng nghramen y ddaear. Dyma broses a elwir yn metamorffeg cyswllt, gyda'r effeithiau yn ddibynnol ar gynnydd tymheredd ond y newidiadau yn digwydd yn lleol yn unig. Profir effeithiau rhanbarthol ehangach metamorffeg pan fo prosesau cramennol sylweddol, yn gysylltiedig gyda thectoneg platiau, yn achosi cynydd mewn tymheredd a phwysedd. Mae newidiadau mwynolegol yn fwyaf amlwg lle bo gwrthdaro platiau sylweddol wedi arwain at gyfnodau o adeiladu mynyddoedd a chladdu cramen yn ddwfn, a thrawsnewid y creigiau yn llwyr yn fwynolegol ac yn ansoddol. Mewn cyferbyniad, mae newidiadau metamorffegol yn anoddach i'w canfod mewn meysydd o brosesau tectonaidd llai, megis ledled llawer o Gymru, lle bo'r newidiadau mwynolegol yn fwy cynil ac ansawdd creigiau gwreiddiol wedi'u cadw'n helaeth. Yn wir, hyd at yn gymharol ddiweddar disgrifiwyd Cymru fel 'dad-metamorffedig'. Serch hynny, mae ymchwil dan arweiniad yr Amgueddfa nid yn unig wedi adnabod bod y drefn Palalosöig Isaf yng Nghymru wedi profi metamorffeg 'gradd isel', ond hefyd wedi cadarnhau bod Cymru yn ranbarth math ar gyfer metamorffeg nad yw'n gysylltiedig gyda gwrthdaro platiau ond yn hytrach ymestyn cramen. Mae hyn yn codi o lif gwres o lefelau cramenog isaf wrth i ymestyniad ddigwydd ac i isothermau (lefelau o dymheredd cytbwys yn erbyn dyfnder) godi yn agosach at wyneb y ddaear, gan dwymo'r creigiau o'r gwaelod.