Amgueddfa Cymru

A oerodd y moroedd yn ystod y newid tŷ gwydr i dŷ iâ Eosen-Oligosen?

Staff: T. R. Bailey [mewn cydweithrediad gyda Phrifysgol Caerdydd a Phrosiect Drilio Tanzania]

Digwyddodd un o'r digwyddiadau hinsawdd pwysicaf yn hanes y Ddaear tua 34 miliwn o flynyddoedd yn ôl ar ddiwedd y cyfnod Eosen, pan dyfodd haenen iâ drwchus yn Nwyrain Antarctica am y tro cyntaf. Nid ydym yn gwybod beth daniodd y newid dramatig hwn, ond mae dau brif syniad. Un syniad yw i dymheredd Antarctig ostwng nes i'r eira aros wedi rhewi drwy gydol y flwyddyn, gan ffurfio cap iâ. Gellid achosi oeri o'r fath gan leihad yng nghrynodiad nwyon tŷ gwydr yn yr atmosffer. Neu, efallai bod Antarctica eisoes yn ddigon oer, ond bod newid yng ngherrynt y moroedd yn gwneud y tywydd yn wlypach yn yr Antarctig. Gallai hyn fod wedi darparu'r lleithder angenrheidiol i ffurfio eira a rhew.

Nod y project hwn yw profi'r syniadau hyn drwy ddarganfod a oerodd y moroedd yn ystod y cyfnod pan ffurfiodd haen iâ Dwyrain yr Antartig am y tro cyntaf. Bydd cofnodion tymheredd yn cael eu llunio gan ddefnyddio mesuriadau o raddfeydd Mg/Ca mewn fforaminiffera o waddodion gwely hynafol y môr a adferwyd drwy Brosiect Drilio Tanzania.