Astudiaeth cydraniad manwl o dwf a dirywiad haenau iâ Antarctig

Staff: T.R. Bailey [cyd-oruchwyliaeth Marcus Badger, myfyriwr PhD Prifysgol Caerdydd gyda Dr Caroline Lear, yr Athro Paul Pearson a Dr Richard Pancost (Prifysgol Bryste)]

[delwedd: ]

Dengys cofnodion hinsawdd i'r haenen iâ Antartig gael cyfnod o dwf ar y cyfan rhwng 15 a 12 miliwn o flynyddoedd yn ôl, ond tyfodd mewn cyfnodau anghyson drwy gylchoedd byr o dwf a dirywiad. Casglwyd gwaddodion morol hynafol yn cofnodi'r cyfnod hwn o greigiau yn yr Eidal a Malta. Gan ddefnyddio fforaminiffera a deunydd organig a wahanwyd o'r samplau hyn, bydd procsi geogemegol yn cael ei ddefnyddio i greu cofnodion o'r CO2 atmosfferig, tymheredd y môr a chyfaint iâ'r byd yn y gorffennol. Mae'n gyfnod diddorol gan bod Antarctica yn gynhesach na heddiw.

Nod sylweddol i'r gwaith yw darganfod a oedd y cylch o dwf a dirywiad haenau iâ yn gysylltiedig gydag amrywiaethau yng nghrynodiad CO2 yn yr atmosffer. Yn yr adrannau a ddewiswyd, cynrychiolir cyfnod byr gan drwch o waddod. Dylai felly fod yn bosibl edrych ar amseriad cymharol newidiadau mewn cyfaint iâ, tymheredd a chrynodiad CO2 atmosfferig.