Project Drilio Tanzania: Astudio hinsawdd gynnes y gorffennol

Staff: T. R. Bailey [mewn cydweithrediad gyda Phrifysgol Caerdydd a Phroject Drilio Tanzania]
Foraminifera
Foraminifera: Cribrohantkenina inflata.
Gall cemeg y cregyn foram hyn ddweud wrthym sut y newidiodd tymheredd y môr dros amser drwy fesur y swm o fagnesiwm yn y cregyn - mae Fforamau yn cymryd elfennau o'r môr i'w cregyn, gan ddefnyddio mwy o fagnesiwm mewn tymheredd cynhesach.

Mae angen profi modelau cyfrifiadurol yn edrych i hinsawdd y dyfodol drwy ddefnyddio data o hinsawdd gynnes y gorffennol. Os gall y modelau atgynhyrchu hinsawdd gynnes y gorffennol yn gywir, gallwn fod yn fwy hyderus yn eu darogan am hinsawdd tŷ gwydr y dyfodol.

Mae'r Amgueddfa wedi bod yn cynorthwyo Project Drilio Tanzania dan arweiniad Prifysgol Caerdydd i samplo mwd a osodwyd ar wely hynafol y môr. Mae'r haenau mwd tua 55 i 35 miliwn o flynyddoedd oed, yn cofnodi hinsawdd tŷ gwydr yn y gorffennol pan nad oedd gan y Ddaear gapiau iâ. Defnyddir ffosiliau anifeiliaid bach un gell o'r enw fforaminifera i ddyddio'r haenau, ac fe ddefnyddir eu cemeg i ddilyn newid hinsawdd drwy amser.

Mae gwaddodion Tanzaniaidd yn arbennig gan bod ynddynt ffosiliau wedi'u cadw'n ardderchog. Mae'r mwd yn gyfoethog mewn clai anathraidd, felly mae dŵr glaw modern wedi'i rwystro rhag toddi'r ffosiliau ac ail osod eu cemeg. Hefyd, gosodwyd y mwd ar raddfa uchel. Mae trwch mawr yn cynrychioli cyfnod byr o amser, felly gellir gweld newid drwy amser mewn manylder mawr.