Amgueddfa Cymru

Oed a tharddiad metawaddodion uwch grŵp Môn

Staff: J.M. Horák [gyda Dr Jane Evans, Labordai Daeareg Isotop NERC a Dr Ulf Linnerman, Amgueddfa Hanes Natur, Dresden].

Mae Uwch Grŵp Môn yn ddilyniant trwchus (amcangyfrifir 7km) o greigiau gwaddodion yng ngogledd Cymru. Gan fod rhai gwaddodion yn debyg i finiau sbwriel daearegol, yn casglu malurion o greigiau eraill sy'n erydu, mae astudio eu cynnwys yn darparu gwybodaeth werthfawr am amgylchedd gwaddodion a thectoneg platiau ar y pryd, ac yn gosod oed y dyddodiad. Mae dwy astudiaeth unigol yn digwydd dan y project cyffredinol hwn:

  1. Astudiaeth geogemegol (dadansoddiad olion ac elfennau sylweddol craig gyfan) a dadansoddiad isotopig (Sm-Nd) o ddilyniant Uwch Grŵp Môn i gadarnhau a chymharu ffynhonnell y gwaddodion mewn tri is-uned. Mae'r dadansoddiad sampl bron yn gyflawn, a nodwyd cyferbyniadau rhwng unedau.
  2. Dyddio oed a tharddiad y Grŵp Harbwr Newydd, uned ganol Uwch Grŵp Môn. Nid yw'r gwaddodion hyn yn cynnwys ffosiliau felly mae sirconau detritaidd wedi'u hechdynnu a'u dadansoddi ar gyfer isotopau U-Pb i gadarnhau oed eu ffurfiant. Ni all y gwaddodion fod yn hŷn na'r crisial ieuengaf, ac mae hyn yn gosod oed y dyddodiad.