Amgueddfa Cymru

Casgliad J.W. Cowie o drilobitau Ordoficanaidd o'r Lasynys.

Staff: L. E. M. McCobb

Yn ystod y 1950au, roedd yr Athro John Cowie yn un o dîm o wyddonwyr a fapiodd ddaeareg y Lasynys. Treuliwyd nifer o dymhorau maes ar yr ynys, yn teithio ar sled gŵn a dioddef amodau Arctig difrifol. Astudiodd Cowie a'i gydweithiwr Adams greigiau yng nganolbarth dwyrain y Lasynys, gan gynhyrchu monograff hanesyddol o'r ddaeareg. Canolbwyntiwyd ar fapio a chadarnhau oedrannau amrywiol ffurfiau creigiau, ac ni thrafodwyd y ffosiliau a gasglwyd ganddynt mewn manylder. Yn dilyn ei ymddeoliad, cyfrannodd yr Athro Cowie ei gasgliad o ffosiliau o'r Lasynys i Amgueddfa Cymru, yn bennaf yn drilobitau o gyfnod Ordoficiaidd Isaf (490-470 miliwn blwydd oed). Nid oes trilobitau o'r cyfnod hwn o'r Lasynys wedi eu hastudio ers y 1930au, felly mae'r gwaith yn digwydd i ddisgrifio a chlustnodi ffosiliau Casgliad Cowie. Mae ymchwil cyn belled wedi datgelu nifer o rywogaethau newydd o trilobitau. Byddai'r mwyafrif o'r trilobitau hyn wedi byw ar greigiau dŵr bas.