Caneuon Gwerin


Dyma Wyliau Hyfryd Llawen

Robert Thomas Evans
Robert Thomas Evans.

Dyma Wyliau hyfryd llawen
Y cafwyd lesu Grist yn fachgen;
Yng nghor yr ych ym Methlem Jiwda
Y ganwyd Ef o groth Mareia.
Agorwyd yno'r drugareddfa
Oedd wedi ei chau er codwm Adda;
Gan Fab Duw'r oedd agoriadau
I agor drysau yr holl drysorau.

Fe gafwyd yno berlau hyfryd
I oleuo'r ffordd i Dir y Bywyd,
A chafwyd olew, heb ddim mesur,
I'w roi ym mriwiau pob pechadur.
Yno caed y pur awelon
I wneud yn fyw'r holl esgyrn sychion
Oedd yn y dyffryn gynt cyn lawned
A thir yr Eifftied o locustied.

Yno cafwyd meddyginiaeth
I rai clpffion rodio'n berffaith,
Y dall i weled a'r mud lefaru,
A gwahangleifion wedi hynny.
Ni bu erioed un doctor ffisig
Ar y ddaear, nac un meddyg,
Yn gyffelyb i'r Meseia,
Sef y doctor mawr eneidia.

Fe gynigiodd lesu tirion
Ei iachawdwriaeth i'r Iddewon;
Am ei gariad fe gadd gerydd,
Bu yntau iddynt yn faen tramgwydd.
Dioddefodd goron ddrain a'i wawdio,
Ei fflangellu a'i gernodio;
Yn y diwedd cadd, mewn dieter,
Ei groeshoelio rhwng dau leider.

Pan oedd lesu Grist yn dioddau,
Haul y Nefoedd fawr dywyllai;
Y ddaear lawr, fe grynodd hithau
Pan oedd lesu Grist mewn poenau.
Y trydydd dydd ar ô1 ei gladdu,
Er gwaethaf angau, codai i fyny,
Ac aeth at ei wir ddisgyblion
I ddangos iddynt ô1 yr hoelion.

Ymhen y deugain dydd, mewn llwyddiant,
Yr aeth i Nefoedd y Gogoniant,
I eiriol dros yr etifeddion
Sydd ar y ddaear mewn peryglon,
A phan ddelo eto i farnu
Rhaid i bawb ar sydd yn pydru
Yn y môr a'r tir ymburio
I roddi cyfri o'r hyn aeth heibio.

Rhown fawl, "Hosanna! Haleliwia!",
0 glod i'r Oen fu ar Galfaria,
Am iddo roi ei waed yn ffrydia
Er mwyn i ni gael llwyr ddihangfa.
Gogoniant fyth i enw'r lesu
Am ein cadw a'n diogelu;
Dwg ni, 0 Dduw, i'th Nefoedd lawen,
Amen, Amen, ni oil ddymunem.


Tâp AWC 306. Recordiwyd (chwe phennill yn unig) 25.10.60 gan Robert Thomas Evans (ffermwr, g. 1880), Perthyfelin, Dinas Mawddwy, sir Feirionnydd. Dysgodd RTE y garol ar yr aelwyd. Pel 'Hen Garol Perthyfelin' y'i hadwaenid gynt yn lleol, oherwydd ei chanu'n gyson gan y teulu ar hyd cyfarfodydd plygeiniau yn y fro. 'Y Ceiliog Du' oedd yr enw a roid ar y dôn.


Nodiadau

Chwe phennill yn unig a recordiwyd: codwyd y gweddill o lawysgrif leol. Ni wyddys pwy biau geiriau'r garol.

Yn ystod canrifoedd diweddar bu bri arbennig ar y gwasanaeth plygain a'i garolau Nadolig mewn rhannau o ogledd Cymru. Hyd tua ail hanner y ganrif o'r blaen cynhyrchodd beirdd gwlad gannoedd o garolau Cymraeg, rhai cynganeddol a fwriedid i'w canu ar geinciau llafar gwlad. (Sylwer, fodd bynnag, nad cynganeddol mo geiriau'r enghraifft uchod.) Fel arfer yr oedd y cyfansoddiadau hyn yn faith, ac yn hoff o foesoli ac athrawiaethu. Peth cyffredin ynddynt oedd rhoi braslun o hanes bywyd Crist ac nid anaml y byddent yn bwrw golwg yn ô1 at y Cwymp yn Eden neu ymlaen at Ddydd Barn.

Cliciwch yma i lawrlwytho'r cerddoriaeth am Dyma Wyliau Hyfryd Llawen
  • Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd

    Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd

    Cewch ddarganfod celf, daeareg a hanes natur. Gyda rhaglen newidiol o arddangosfeydd a digwyddiadau, mae rhywbeth i syfrdanu pawb, beth bynnag sy'n mynd â'ch bryd — ac mae mynediad am ddim!

  • Sain Ffagan Amgueddfa Werin Cymru

    Sain Ffagan

    Sain Ffagan yw un o brif amgueddfeydd awyr agored Ewrop, ac atyniad ymwelwyr mwyaf poblogaidd Cymru.

  • Big Pit Amgueddfa Lofaol Cymru

    Big Pit

    Pwll glo go iawn yw'r Pwll Mawr, ac un o amgueddfeydd mwyngloddio gorau Prydain.

  • Amgueddfa Wlân Cymru

    Amgueddfa Wlân Cymru

    Mae Amgueddfa Wlân Cymru, sydd yn hen ffatri wlân y Cambrian Mills, yn lle arbennig ac mae ganddi stori gyfareddol i'w hadrodd.

  • Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru

    Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru

    Yn OC75, sefydlodd y Rhufeiniaid caer yng Nghaerllion a fyddai'n gwarchod yr ardal am dros 200 o flynyddoedd. Heddiw, yn Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru yng Nghaerllion, byddwch yn dysgu pam yr oedd byddin y Rhufeiniaid cymaint i'w hofni.

  • Amgueddfa Lechi Cymru

    Amgueddfa Lechi Cymru

    Mae'r Amgueddfa Lechi'n cynnig diwrnod llawn mwynhad ac addysg mewn ardal ddramatig o brydferth ar lan Llyn Padarn.

  • Amgueddfa Genedlaethol y Glannau

    Amgueddfa Genedlaethol y Glannau

    Mae Amgueddfa Genedlaethol y Glannau yn adrodd hanes diwydiant ac arloesi yng Nghymru, heddiw a thros y 300 mlynedd diwethaf.

  • Rhagor: Archwilio'r Casgliadau

    Gwefan newydd cyffrous yw 'Rhagor' lle cewch ddysgu rhagor am ein casgliadau hynod.