Amgueddfa Cymru

Strategaeth Ymchwil

Gweithredu’r Polisi Ymchwil

Bydd y strategaeth hon a’r broses o’i gweithredu yn rhan annatod o Gynllun Datblygu’r Amgueddfa a’i Chynllun Gweithredol blynyddol.

1. Y cyd-destun tymor byr

1.1 Mae Amgueddfa Cymru yn dathlu ei chanmlwyddiant yn 2007. Wrth baratoi at hyn, aethom ati yn 2005 i ailddiffinio ac ymgynghori ar ein rôl ar gyfer ein hail ganrif. Ffrwyth hyn yw ein Gweledigaeth i greu amgueddfa ddysg o safon ryngwladol ac i rannu ymroddiad gyda’r corff sy’n ein noddi, Llywodraeth y Cynulliad, i gryfhau hunaniaeth ddiwylliannol Cymru, a chyfrannu at agenda’r Deyrnas Unedig ac agendâu rhyngwladol.

1.2 Mae’r Amgueddfa’n gweithredu ar sawl safle ledled Cymru, sef ‘teulu’ o saith amgueddfa ac un ganolfan gasgliadau, pob un â diddordebau a nodweddion arbennig. Mae ein casgliadau helaeth (dros 4.7m o wrthrychau neu grwpiau) yn cynnwys casgliadau archeoleg, celf, bioamrywiaeth, daeareg a hanes cymdeithasol a diwydiannol pwysig. Rydym yn cyflogi dros 130 o guraduron a chadwraethwyr i ddatblygu’r casgliadau hyn, ymchwilio iddynt a gofalu amdanynt.

1.3 Blaenoriaethau ein Gweledigaeth y cytunwyd arnynt ar gyfer y 10 mlynedd nesaf yw

  • Creu amgueddfeydd byw
  • Datblygu casgliadau llewyrchus
  • Canfod llwybrau i wneud synnwyr o’r byd
  • Dysgu trwy rannu
  • Cyfathrebu
  • Tyfu trwy ddysgu; ac
  • Adeiladu ar ein hadnoddau

1.4 Mae’r blaenoriaethau hyn yn cynnwys datblygiadau mawr ar lawr gwlad. Mae creu amgueddfeydd byw yn golygu datblygu tri endid newydd dros y 5-15 mlynedd nesaf, sef

  • Amgueddfa Hanes ac Archeoleg yn Sain Ffagan,
  • Oriel Genedlaethol, fel rhan o Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd,
  • Amgueddfa Hanes Natur, fel y rhan arall.

1.5 Mae’r rhaglenni hyn yn gostus a bydd angen addasu adeiladau, arddangosiadau a mannau cyhoeddus sy’n bodoli eisoes yn sylweddol yn ogystal â datblygiadau cyfalaf newydd. Fodd bynnag, yn ystod y degawd diwethaf rydym wedi cwblhau Strategaeth Ddiwydiannol gwerth £49m yn llwyddiannus sydd wedi:

  • adfywio tair o’n hamgueddfeydd diwydiannol (drwy waith ailddatblygu cyfalaf ac ail-ddehongli),
  • agor amgueddfa fawr newydd sbon mewn partneriaeth â Dinas a Sir Abertawe, a
  • chreu storfa newydd ar gyfer casgliadau, gyda chyfleusterau cadwraeth a chyfleusterau ar gyfer symud casgliadau fel bod modd newid arddangosfeydd ar wahanol safleoedd yr Amgueddfa.

1.6 Mae camau canolradd i ddatblygu’r tair blaenoriaeth ar gyfer datblygiadau mawr yn cynnwys arddangosfeydd newydd yn Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd i ddangos celf gyfoes a chyflwyno celf hanesyddol a diweddar mewn ffyrdd newydd; creu llefydd ar yr un safle i rannu ffrwyth ein hymchwil wyddonol ac ailosod ein casgliadau archeoleg, ac ehangu’r amrywiaeth o ddulliau dehongli yn ein hamgueddfa awyr agored yn Sain Ffagan, drwy greu oriel ddehongli ragarweiniol newydd sbon yn y lle cyntaf. Mae camau cyntaf yr elfennau amrywiol hyn eisoes ar waith a byddant yn parhau drwy gydol 2007-08.

2. Fframwaith thematig ar gyfer ymchwil

2.1 Dros y pum mlynedd nesaf (o leiaf) bydd ein gweithgarwch ymchwil yn canolbwyntio ar gyflawni’r chwe thema sy’n dilyn, a fydd yn cael eu cyflwyno yn ein hamgueddfeydd a thrwy ein cyfryngau dehongli.

Bywyd – defnyddio ein statws fel y ganolfan fwyaf o ran arbenigedd tacsonomeg yng Nghymru i gyfrannu at raglenni cenedlaethol a rhyngwladol ym meysydd gwyddorau’r ddaear a’r gwyddorau naturiol

Gwreiddiau – ymchwilio i dystiolaeth o weithgarwch dyn yng Nghymru, gan ddechrau yn yr hen oesoedd

Perthyn – cofnodi atgofion, llwyddiannau a dyheadau pobl Cymru

Creadigrwydd - hybu a chyflwyno diwylliant o arloesed artistig a dangos yr ysbrydoliaeth sydd wrth wraidd ymdrechion artistig

Y Dyfodol – asesu sut gall y gorffennol a’r presennol fwrw goleuni ar y dyfodol a hynny er lles pawb

Casgliadau llewyrchus – ymchwilio i hanes ein casgliadau a datblygu a rhannu dulliau newydd o ofalu am gasgliadau amgueddfeydd a’u dehongli, gan wella ar ein profiad diweddar o gyflawni datblygiadau helaeth gan ennill gwobrau

2.2 Bydd y chwe thema eang hyn yn gosod fframwaith deallusol ar gyfer ein projectau ymchwil. Yn ogystal â helpu ein strategaeth ddehongli tymor byr a thymor canolig, bydd y themâu hyn a’r projectau ymchwil fydd yn deillio ohonynt yn cyfrannu at gyflawni ein nodau datblygu hirdymor, yn ogystal â helpu strategaethau pwnc a sector ehangach.

2.3 Bydd ein hymchwil yn yr holl feysydd hyn yn canolbwyntio ar:

  • y ffynonellau sydd wrth wraidd diben ein bodolaeth, sef sail y dystiolaeth a gynrychiolir gan ein casgliadau helaeth sy’n cael eu gwella’n barhaus ac sy’n rhoi gwedd ymchwil unigryw i’r gwaith o ymchwilio i agweddau ar y meysydd thematig hyn.
  • nodi ac archwilio agweddau gwyddor amgueddfeydd ar ein datblygiadau newydd, a gwerthuso a phrofi datblygiadau sydd wedi’u cwblhau yn ddiweddar.

3. Fframwaith strwythurol i gefnogi ymchwil

3.1 Byddwn yn sefydlu fframwaith ymchwil ar gyfer pob un o’r chwe thema a restrir uchod (yn 2007/08). Byddwn yn cyflawni hyn drwy asesu gwaith sy’n bodoli eisoes a llunio agenda gyffredinol fydd yn nodi bylchau a photensial a sut gallwn ni gyfrannu at y maes ehangach orau. Byddwn hefyd yn sefydlu strategaeth ymchwil yn seiliedig ar themâu gyda rhestr o amcanion ymchwil wedi’u blaenoriaethu, ac yn gweithredu’r strategaeth drwy brojectau unigol.

3.2 Ar sail ein cryfderau, byddwn yn ceisio sefydlu nifer o Ganolfannau Ymchwil (cyn diwedd 2007/08). Ceidwaid neu uwch-ymchwilwyr fydd yn arwain y Canolfannau.

3.3 Bydd y canolfannau hyn wedi’u grwpio mewn Ysgol Ymchwil. Pennaeth yr Ysgol fydd y Cyfarwyddwr Casgliadau ac Ymchwil.

3.4 Caiff Pennaeth yr Ysgol Ymchwil ei gefnogi gan Fwrdd Ymchwil sefydlog. Bydd aelodau’r Bwrdd yn newid bob hyn a hyn. Bydd y Bwrdd Ymchwil yn cynnig nifer fach o Grantiau Ymchwil i feithrin ymchwilwyr iau.

3.5 Er mwyn helpu i fonitro ymchwil a meithrin ansawdd, byddwn hefyd yn sefydlu system Grwpiau Ymweld yn 2007/08 o arbenigwyr allanol a fydd yn asesu ansawdd a pherthnasedd y casgliadau a’r ymchwil ym mhob un o’r chwe adran pwnc. Bydd y broses yn dechrau gyda’r adran sydd wanaf ym maes ymchwil, ac yn mynd i’r afael ag un adran y flwyddyn yn eu tro.

4. Lledaenu ymchwil

4.1 Caiff ffrwyth ein hymchwil ei ledaenu drwy bob dull y credir sy’n briodol er mwyn cyrraedd y cynulleidfaoedd ehangaf, gan gynnwys darlithoedd, papurau cynadleddau, cyfnodolion academaidd a adolygir gan gymheiriaid (o bob cwr o’r byd), drwy ein cyfleuster ar-lein, y Rhith-amgueddfa (i’w lansio’n ddiweddarach yn 2007), ac mewn llyfrau academaidd a llawlyfrau poblogaidd. Yn 2007/8 byddwn yn cychwyn cyhoeddi cyfres o Bapurau ar Arferion Amgueddfa ar sail y Rhith-amgueddfa, gan rannu arferion gwyddor amgueddfeydd ac arferion dysgu a phrojectau rydyn ni wedi’u gweithredu a’u gwerthuso.

4.2 Bydd ffrwyth ein hymchwil hefyd yn cyfrannu at ddulliau lledaenu ehangach, drwy gynnwys y cyhoedd mewn arddangosfeydd a rhaglenni sy’n deillio o ymchwil ddiweddar. Felly byddant yn cyrraedd cynulleidfa eang a chymysg fel y mae amgueddfeydd yn gallu ei wneud mewn ffordd unigryw (denodd ein safleoedd dros 1.4m o ymweliadau yn 2006/07, gyda thros 200,000 ohonynt mewn grwpiau addysg gyda hwylusydd).

Mawrth 2007

  • Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd

    [delwedd: Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd]

    Cewch ddarganfod celf, daeareg a hanes natur. Gyda rhaglen newidiol o arddangosfeydd a digwyddiadau, mae rhywbeth i syfrdanu pawb, beth bynnag sy'n mynd â'ch bryd — ac mae mynediad am ddim!

  • Sain Ffagan Amgueddfa Werin Cymru

    [delwedd: Sain Ffagan]

    Sain Ffagan yw un o brif amgueddfeydd awyr agored Ewrop, ac atyniad ymwelwyr mwyaf poblogaidd Cymru.

  • Big Pit Amgueddfa Lofaol Cymru

    [delwedd: Big Pit]

    Pwll glo go iawn yw'r Pwll Mawr, ac un o amgueddfeydd mwyngloddio gorau Prydain.

  • Amgueddfa Wlân Cymru

    [delwedd: Amgueddfa Wlân Cymru]

    Mae Amgueddfa Wlân Cymru, sydd yn hen ffatri wlân y Cambrian Mills, yn lle arbennig ac mae ganddi stori gyfareddol i'w hadrodd.

  • Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru

    [delwedd: Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru]

    Yn OC75, sefydlodd y Rhufeiniaid caer yng Nghaerllion a fyddai'n gwarchod yr ardal am dros 200 o flynyddoedd. Heddiw, yn Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru yng Nghaerllion, byddwch yn dysgu pam yr oedd byddin y Rhufeiniaid cymaint i'w hofni.

  • Amgueddfa Lechi Cymru

    [delwedd: Amgueddfa Lechi Cymru]

    Mae'r Amgueddfa Lechi'n cynnig diwrnod llawn mwynhad ac addysg mewn ardal ddramatig o brydferth ar lan Llyn Padarn.

  • Amgueddfa Genedlaethol y Glannau

    [delwedd: Amgueddfa Genedlaethol y Glannau]

    Mae Amgueddfa Genedlaethol y Glannau yn adrodd hanes diwydiant ac arloesi yng Nghymru, heddiw a thros y 300 mlynedd diwethaf.

  • Rhagor: Archwilio'r Casgliadau

    Gwefan newydd cyffrous yw 'Rhagor' lle cewch ddysgu rhagor am ein casgliadau hynod.