Atodiad 1 - Polisi ar Gyfer Defnyddio Peiriannau Hanesyddol

1. Cyflwyniad

Mae Amgueddfa Cymru yn arddangos gwrthrychau hanesyddol o’u chasgliadau ar waith er mwyn ychwanegu at ein dealltwriaeth o’u pwrpas, eu harwyddocâd a’r amodau gwaith hanesyddol.

Gall gweithredu gwrthrych gynorthwyo’r broses o’i gadw, trwy ddosbarthu ireidiau ac amrywio’r mannau sy’n dioddef straen. Gall hefyd gadw neu adfer y sgiliau perthnasol.

Mae’r polisi hwn yn pwyso’n drwm ar y ddogfen Standards in the Museum Care of Large and Working Objects a gyhoeddwyd gan y Comisiwn Amgueddfeydd ac Orielau (CAO) ym 1994 yn ogystal â’r arfer gorau cyfredol. Mae’n cyflwyno’r prif faterion i’w hystyried a’r gweithdrefnau y dylid eu sefydlu cyn defnyddio unrhyw wrthrych hanesyddol.

2. Arolwg Cyflwr

Rhaid cwblhau arolwg cyflwr sy’n cofnodi gwahanol rannau a chyflwr y gwrthrych yn fanwl i benderfynu a yw’r gwrthrych mewn cyflwr addas i’w ddefnyddio.

3. Asesu Perygl

Rhaid asesu’r perygl tebygol i’r gwrthrych, y defnyddwyr a’r ymwelwyr.

Er enghraifft, mae’n bosib bod unrhyw dreulio neu ddirywio tebygol yn digwydd i ddarnau sydd wedi’u cynllunio i dreulio (e.e. berynnau) a bod hyn felly’n cael ei ystyried yn dderbyniol. Mewn achosion lle ystyrir nad yw’n dderbyniol i adnewyddu darnau, bydd rhaid gosod terfynau ar gyfer darnau unigol, i ddynodi pryd na ellir eu defnyddio ymhellach, h.y. y pwynt lle daw’r defnydd o’r peiriant i ben.

Dylai’r asesiad benderfynu a yw’n bosibl defnyddio’r gwrthrych yn unol â safonau Iechyd a Diogelwch heb fygwth ei gyflwr gwreiddiol.

4. Cynllun Cadwraeth A Llawlyfr Gweithredu

Dylid llunio cynllun cadwraeth neu gynnal a chadw a llawlyfr gweithredu i fonitro cyflwr y gwrthrych yn barhaus, yn ogystal â sicrhau ei fod yn cael ei ddefnyddio a’u gynnal yn gywir. Rhaid cadw cofnod o unrhyw waith atgyweirio a gwblhawyd arno.

Mae canllawiau CAO yn cydnabod bod cyfarwyddiadau a systemau gweithredu gwneuthurwyr cyfoes yn fan cychwyn da i lunio llawlyfr gweithredu ar gyfer gwrthrych mewn amgueddfa. Fodd bynnag, mae angen bod yn ofalus oherwydd eu bod o bosib yn cynnwys cyfarwyddiadau sy’n groes i arferion curadurol a chadwraethol sefydlog, a’u bod bron yn sicr o gymryd argaeledd darnau sbâr yn ganiataol.

5. Hyfforddiant

Ni ddylid defnyddio gwrthrych onid oes nifer digonol o staff cadwraethol a gweithredol hyfforddedig cymwys wrth law.

  • Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd

    [delwedd: Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd]

    Cewch ddarganfod celf, daeareg a hanes natur. Gyda rhaglen newidiol o arddangosfeydd a digwyddiadau, mae rhywbeth i syfrdanu pawb, beth bynnag sy'n mynd â'ch bryd — ac mae mynediad am ddim!

  • Sain Ffagan Amgueddfa Werin Cymru

    [delwedd: Sain Ffagan]

    Sain Ffagan yw un o brif amgueddfeydd awyr agored Ewrop, ac atyniad ymwelwyr mwyaf poblogaidd Cymru.

  • Big Pit Amgueddfa Lofaol Cymru

    [delwedd: Big Pit]

    Pwll glo go iawn yw'r Pwll Mawr, ac un o amgueddfeydd mwyngloddio gorau Prydain.

  • Amgueddfa Wlân Cymru

    [delwedd: Amgueddfa Wlân Cymru]

    Mae Amgueddfa Wlân Cymru, sydd yn hen ffatri wlân y Cambrian Mills, yn lle arbennig ac mae ganddi stori gyfareddol i'w hadrodd.

  • Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru

    [delwedd: Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru]

    Yn OC75, sefydlodd y Rhufeiniaid caer yng Nghaerllion a fyddai'n gwarchod yr ardal am dros 200 o flynyddoedd. Heddiw, yn Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru yng Nghaerllion, byddwch yn dysgu pam yr oedd byddin y Rhufeiniaid cymaint i'w hofni.

  • Amgueddfa Lechi Cymru

    [delwedd: Amgueddfa Lechi Cymru]

    Mae'r Amgueddfa Lechi'n cynnig diwrnod llawn mwynhad ac addysg mewn ardal ddramatig o brydferth ar lan Llyn Padarn.

  • Amgueddfa Genedlaethol y Glannau

    [delwedd: Amgueddfa Genedlaethol y Glannau]

    Mae Amgueddfa Genedlaethol y Glannau yn adrodd hanes diwydiant ac arloesi yng Nghymru, heddiw a thros y 300 mlynedd diwethaf.

  • Rhagor: Archwilio'r Casgliadau

    Gwefan newydd cyffrous yw 'Rhagor' lle cewch ddysgu rhagor am ein casgliadau hynod.